Sugar Free Προϊόντα: Ποιοι Μπορούν Να Ωφεληθούν Και Ποιοι Χρειάζονται Προσοχή; | Nutrition Home

Ποια είναι τα πιο κοινά γλυκαντικά που μπαίνουν στα sugar free τρόφιμα;

• Ασπαρτάμη
• Σουκραλόζη
• Ακεσουλφάμη-Κ
• Σακχαρίνη
• Γλυκοζίτες Στεβιόλης
• Πολυόλες: Σορβιτόλη, Μαννιτόλη, Μαλτιτόλη, Ισομαλτιτόλη.

Που συναντάμε ποιο συχνά τα sugar free προϊόντα;

• Αναψυκτικά τύπου light ή zero.
• Τσίχλες και καραμέλες χωρίς ζάχαρη.
• Σοκολάτες, μπισκότα και γλυκά.
• Μπάρες και προϊόντα πρωτεΐνης.
• Επιδόρπια, παγωτά και ζελέ.
• Γιαούρτια και ροφήματα.
• Σιρόπια, μαρμελάδες και αλείμματα.
• Συμπληρώματα διατροφής και αναβράζοντα προϊόντα.
• Στοματικά διαλύματα, οδοντόκρεμες και φαρμακευτικά σιρόπια.

Όταν αφαιρείται η ζάχαρη, συχνά χρειάζεται να αντικατασταθούν ο όγκος και η υφή της. Έτσι, το τελικό προϊόν μπορεί να περιέχει:

• άμυλο ή μαλτοδεξτρίνη,
• φυτικές ίνες, όπως ινουλίνη,
• γλυκερόλη,
• περισσότερο λίπος,
• γαλακτωματοποιητές και πηκτικά,
• αρωματικές ύλες.

Ποια άτομα θα μπορούσαν να καταναλώνουν με ασφάλεια τα sugar free προϊόντα;

• Άτομα που θέλουν να μειώσουν το σωματικό τους βάρος: Σε κάποιες περιπτώσεις τα sugar free τρόφιμα έχουν λιγότερες θερμίδες ή η αντικατάσταση της κρυσταλλικής ζάχαρης με γλυκαντικά οδηγεί σε μικρότερες αυξομειώσεις σακχάρου. Αυτό συμβάλλει σε ηπιότερες αιχμές και σταθερότερο αίσθημα πείνας.
• Άτομα με διαβήτη ή αντίσταση στην ινσουλίνη: Τα περισσότερα sugar free προϊόντα έχουν αντικαταστήσει την ζάχαρη με γλυκαντικά και τα άτομα που τα καταναλώνουν δεν βιώνουν απότομες αυξομειώσεις σακχάρου, βελτιώνοντας την γλυκαιμία τους. Οι ως τώρα μελέτες δεν έχουν αποδείξει ότι προλαμβάνουν τον διαβήτη. Για άτομα με διαβήτη, ένα προϊόν χωρίς ζάχαρη μπορεί να προκαλεί μικρότερη άμεση αύξηση του σακχάρου από το αντίστοιχο προϊόν με ζάχαρη, αλλά χρειάζεται να ελέγχεται ολόκληρη η διατροφική ετικέτα και όχι μόνο ο ισχυρισμός «sugar free». Επίσης, δεν είναι στόχος να γίνει αντικατάσταση όλης της κρυσταλλικής ζάχαρης με γλυκαντικά, αλλά η σταδιακή μείωση της εξοικείωσης με την γλυκιά γεύση.
• Άτομα που έχουν αυξημένο κίνδυνο τερηδόνας: Δεδομένου ότι η ζάχαρη προκαλεί την τερηδόνα, η αντικατάσταση της με γλυκαντικά φαίνεται να ευνοεί όσους τρώνε συχνά και μεγάλες ποσότητες κρυσταλλικής ζάχαρης.

Ποια άτομα θα πρέπει να τα αποφύγουν;

• Άτομα με Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου: Τα άτομα με IBS και συγκεκριμένα υποκατηγορία με περισσότερα συμπτώματα διάρροιας καλό είναι να αποφεύγουν τα sugar free τρόφιμα. Η αντικατάσταση της ζάχαρης με μαλτιτόλη, σορβιτόλη, ισομαλτιτόλη, μαννιτόλη εμπλουτίζει το τρόφιμο με τα σάκχαρα που τα άτομα αυτά δυσκολεύονται να μεταβολίσουν και ευθύνονται για τα συμπτώματα τους. Τα πιο κοινά συμπτώματα από την υπερκατανάλωση τους είναι ο κοιλιακός πόνος, το φούσκωμα, η διάρροια, τα αέρια. Η ανοχή εξαρτάται από το είδος του γλυκαντικού και την ποσότητα.
• Άτομα με συχνές διάρροιες: Η υπερκατανάλωση αυτών των γλυκαντικών σε άτομα που έχουν την προδιάθεση για διαρροϊκές κενώσεις οδηγεί σε υπακτική δράση. Μεγαλύτερη προσοχή σε sugar free τρόφιμα που εύκολα ξεπερνάμε την συνιστώμενη δοσολογία λόγω μεγέθους (πχ τσίχλες, καραμέλες, ζελεδάκια, σοκολατάκια).
• Άτομα με φαινυλκετονουρία: Η φαινυλκετονουρία είναι μια σπάνια κληρονομική διαταραχή του μεταβολισμού, κατά την οποία ο οργανισμός δεν μπορεί να διασπάσει το αμινοξύ φαινυλαλανίνη, με αποτέλεσμα τη συσσώρευσή του και την πρόκληση βλαβών στον εγκέφαλο. Για αυτόν τον λόγο, πρέπει να αποφεύγεται η κατανάλωση της. Η ασπαρτάμη που είναι συχνό συστατικό στις sugar free τσίχλες πρέπει να αποφεύγονται από αυτά τα άτομα.
• Άτομα που θεωρούν τα προϊόντα «χωρίς ζάχαρη» ελεύθερα και τα καταναλώνουν σε μεγάλες ποσότητες: Χρειάζεται προσοχή μην παρερμηνευτεί το βασικό νόημα του τρώμε λιγότερο ζάχαρη. Είναι ένα μεταβατικό στάδιο, μία εναλλακτική ώστε μακροπρόθεσμα να μειώσουμε την μεγάλη κατανάλωση γλυκών και να μην εξοικειωθούμε στην γλυκιά γεύση.

Συμπέρασμα: Τα sugar free προϊόντα μπορούν να αποτελέσουν χρήσιμο εργαλείο για συγκεκριμένους ανθρώπους και συγκεκριμένους στόχους. Δεν αποτελούν όμως ξεχωριστή κατηγορία «υγιεινών τροφίμων». Η αξία τους εξαρτάται από το προϊόν που αντικαθιστούν, τη συνολική σύσταση, την ποσότητα και το πόσο το ανεχόμαστε.

Βιβλιογραφία:

1. Debras C, Deschasaux-Tanguy M, Chazelas E, Sellem L, Druesne-Pecollo N, Esseddik Y, Szabo de Edelenyi F, Agaësse C, De Sa A, Lutchia R, Julia C, Kesse-Guyot E, Allès B, Galan P, Hercberg S, Huybrechts I, Cosson E, Tatulashvili S, Srour B, Touvier M. Artificial Sweeteners and Risk of Type 2 Diabetes in the Prospective NutriNet-Santé Cohort. Diabetes Care. 2023 Sep 1;46(9):1681-1690. doi: 10.2337/dc23-0206. PMID: 37490630; PMCID: PMC10465821.
2. Toews I, Lohner S, Küllenberg de Gaudry D, Sommer H, Meerpohl JJ. Association between intake of non-sugar sweeteners and health outcomes: systematic review and meta-analyses of randomised and non-randomised controlled trials and observational studies. BMJ. 2019 Jan 2;364:k4718. doi: 10.1136/bmj.k4718. Erratum in: BMJ. 2019 Jan 15;364:l156. doi: 10.1136/bmj.l156. PMID: 30602577; PMCID: PMC6313893.
3. Lohner S, Kuellenberg de Gaudry D, Toews I, Ferenci T, Meerpohl JJ. Non-nutritive sweeteners for diabetes mellitus. Cochrane Database Syst Rev. 2020 May 25;5(5):CD012885. doi: 10.1002/14651858.CD012885.pub2. PMID: 32449201; PMCID: PMC7387865.