Δίαιτα ή αλλαγή τρόπου ζωής; | Nutrition Home
Που αποσκοπεί μία δίαιτα;
Η δίαιτα είναι ένα αυστηρό πρόγραμμα διατροφής σε υποθερμιδικό πλαίσιο ή πολύ συγκεκριμένες προδιαγραφές για την επίτευξη ενός στόχου. Παραδείγματα αποτελούν η απώλεια βάρους αλλά και η δίαιτα που στοχεύει στην διαχείριση της αντίστασης στην ινσουλίνη. Ο κάθε στόχος έχει συγκεκριμένες προδιαγραφές για την επίτευξη του. Παρακάτω, αναφερόμαστε στην πιο κοινή περίπτωση, την δίαιτα για απώλεια βάρους.
Οι συνέπειες των επαναλαμβανόμενων διαιτών
Η συνεχή ενασχόληση με τις δίαιτες (συνήθως για την μείωση του βάρους) έχει δύο πτυχές: την σωματική και την ψυχολογική.
Η σωματική αφορά την εξάντληση του Βασικού Μεταβολικού Ρυθμού – το πως εμείς «καίμε» δηλαδή. Το σώμα αναγκάζεται να προσαρμοστεί σε πολύ χαμηλές θερμίδες αναλογικά με αυτές που θα έπρεπε να καταναλώνει και κάθε προσπάθεια για απώλεια βάρους
εξαντλεί ολοένα και παραπάνω τον μεταβολισμό καθώς πρέπει να μειώνονται συνεχώς οι θερμίδες για να φανούν αποτελέσματα.
Επίσης στις σωματικές επιπτώσεις της συνεχούς δίαιτας είναι και η αναγκαστική προσαρμογή σε πολύ χαμηλές θερμίδες κατά το υποθερμιδικό πλαίσιο και έπειτα οι πολύ υψηλές θερμίδες όταν «σπάμε» την δίαιτα. Το υποθερμιδικό πλαίσιο κάνει το σώμα να μπαίνει σε συνθήκες επιβίωσης και αναζήτησης τροφής ενώ η απότομη μετάβαση σε υψηλές θερμίδες οδηγεί το σώμα σε αποθήκευση της τροφής σε λίπος για πιθανό μελλοντικό έλλειμμα τροφής.
Η ψυχολογική επίπτωση των διαιτών είναι η διάκριση της ζωής και της διατροφής μας σε μέρες «καλές» που είναι όταν είμαστε σε δίαιτα αλλά περιοριστικές και μέρες «κακές» όταν δεν είμαστε σε δίαιτα αλλά τρώμε ελεύθερα. Αυτή η αντιδιαμετρικότητα των δύο καταστάσεων οδηγεί το άτομο να γίνεται «μπαλάκι» και να αμφιταλαντεύεται από την μία στην άλλη είτε για συμμόρφωση είτε για αποδέσμευση από προγράμματα διατροφής.
Συνοπτικά οι προσεγγίσεις που έχουν ως άξονα τους το βάρος συχνά οδηγούν σε:
Περιοριστικές δίαιτες
Ενοχές
Διαταραγμένη σχέση με το φαγητό
Γιατί να επιλέξεις την διατροφή με αλλαγή τρόπου ζωής;
Η ιατρική τρόπου ζωής εστιάζει στην πρόληψη και θεραπεία ασθενειών που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής. Πιο συγκεκριμένα περιλαμβάνει την διατροφή, την άσκηση, την ψυχολογική υποστήριξη, τους κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες και όπου απαιτείται φαρμακευτική αγωγή.
Ό,τι αφορά την διατροφή, ο συγκεκριμένος κλάδος της ιατρικής μετακινεί την εστίαση της από τα μεμονωμένα θρεπτικά συστατικά στα διατροφικά πρότυπα.
Η αλλαγή τρόπου ζωής με κέντρο την υγεία εστιάζει:
- Στον σεβασμό σε σημάδια πείνας και κορεσμού
- Στην ευελιξία
- Στην εσωτερική ρύθμιση
- Στην απόλαυση του φαγητού
- Στην φροντίδα σώματος & ψυχής
- Όχι αποκλειστικά στην απώλεια βάρους, στο στίγμα και τον περιορισμό
Αποτελέσματα της διατροφής με στόχο την αλλαγή τρόπου ζωής ήταν:
- Η θετική εικόνα σώματος
- Η εκτίμηση του σώματος
- Η αυτοσυμπόνια
- Η συνειδητότητα
- Η ικανοποίηση από την ζωή
- Η καλύτερη ψυχική υγεία
- Οι καλύτερες διατροφικές επιλογές και περισσότερη φυσική δραστηριότητα
- Η μακροχρόνια ενσυνείδητη διατροφη φαίνεται να μειώνεται το binge eating (η παρουσία υπερφαγικών επεισοδίων)
Συμπερασματικά:
Υπάρχει διαφορά μεταξύ του κάνω δίαιτα και κάνω διατροφή. Η δίαιτα εστιάζει στον περιορισμό και την τήρηση αυστηρών κανόνων με μοναδικό άξονα το σωματικό βάρος ενώ η διατροφή μέσα από την αλλαγή τρόπου ζωής εστιάζει στην ευσυνειδητότητα, στην υπακοή σε
σημάδια πείνας και κορεσμού, στην φροντίδα του σώματος χωρίς να είναι μοναδικό κριτήριο η απώλεια βάρους. Τα μακροχρόνια αποτελέσματα της διατροφής με κέντρο την υγεία και την αλλαγή του τρόπου ζωής είναι καλύτερη ψυχική υγεία, διατροφικές επιλογές και φυσική δραστηριότητα.
Βιβλιογραφία:
1. Santos L. The impact of nutrition and lifestyle modification on health. Eur J Intern Med.
2022 Mar;97:18-25. doi: 10.1016/j.ejim.2021.09.020. Epub 2021 Oct 17. PMID:
34670680.
2. Eaton M, Probst Y, Foster T, Messore J, Robinson L. A systematic review of observational
studies exploring the relationship between health and non-weight-centric eating
behaviours. Appetite. 2024 Aug 1;199:107361. doi: 10.1016/j.appet.2024.107361. Epub
2024 Apr 20. PMID: 38643903.