Longevity ή αλλιώς μακροζωία και από τι επηρεάζεται; | Nutrition Home
Το longevity ή στα ελληνικά μακροζωία, ορίζεται ως η διάρκεια ζωής ενός ατόμου και αναφέρεται και στην ποιότητα ζωής του. Αποτελεί σήμερα κεντρικό θέμα ερευνών με στόχο της παράταση ζωής αλλά και τη βελτίωση της ζωής στη διάρκεια των επιπλέων ετών.
Η μακροζωία φαίνεται πως δεν είναι αποτέλεσμα ενός μόνο παράγοντα, αλλά συνδυασμός αλληλεπιδράσεων πολλών παραγόντων όπως γενετικοί, περιβαλλοντικοί και κοινωνική, δηλαδή το lifestyle. Αναλυτικότερα:
- Γενετικοί παράγοντες:
Κληρονομικά χαρακτηριστικά επηρεάζουν βασικούς βιολογικούς μηχανισμούς όπως η ικανότητα επιδιόρθωσης DNA, η λειτουργία των μιτοχονδρίων και οι ρυθμίσεις του μεταβολισμού, που με τη σειρά τους επηρεάζουν την ταχύτητα της γήρανσης.
- Ορμόνες και ορμονικοί διαταράκτες:
Οι ορμόνες παίζουν κρίσιμο ρόλο σε σημαντικές λειτουργίες όπως την αναπαραγωγή, την ανάπτυξη. Η επιρροή από ορμονικούς διαταράκτες μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την υγεία και πιθανά να επιταχύνει τη γήρανση ή να αυξήσει τον κίνδυνο χρόνιων νόσων. Οι ορμονικοί διαταράκτες μπορούν να είναι χημικές ενώσεις που περιλαμβάνονται σε καλλυντικά, φυτοφάρμακα, το πλαστικό συσκευασιών τροφίμων κλπ.
- Μικροβίωμα
Το εντερικό μικροβίωμα είναι ένας από τους πιο σημαντικούς παράγοντες που έχει αναδειχθεί σε έρευνες. Μελέτες δείχνουν ότι οι αλλαγές στην σύσταση και λειτουργία των βακτηρίων του εντέρου επηρεάζουν την ανοσολογική λειτουργία, τη φλεγμονή και τον μεταβολισμό, γεγονότα που καθορίζουν αν ένας οργανισμός θα παρουσιάσει ασθένειες ή όχι στην τρίτη ηλικία. Όσο πιο πλούσιο και ισορροπημένο είναι το μικροβίωμα, τόσο περισσότερο συνδέεται με χαμηλότερα επίπεδα χρόνιας φλεγμονής και καλύτερη οργανική λειτουργία. Γι’ αυτό χρειάζεται με τη σειρά του και ποικιλία σε διατροφή.
Ακόμα, η διατήρηση ισορροπίας στο μικροβίωμα του εντέρου επιδρά και στην ψυχολογία. Το έντερο έχει χαρακτηριστεί ως δεύτερος εγκέφαλος και όχι άδικα, καθώς εγκέφαλος και έντερο συνδέονται και αλληλλεπιδρούν.
- Διατροφή
Η διατροφή επηρεάζει τη λειτουργία των γονιδίων και τη φλεγμονή. Ειδικότερα, δίαιτες που εστιάζουν σε μεσογειακά μοτίβα διατροφής, με υψηλή πρόσληψη φυτικών ινών, πρωτεΐνης, αντιοξειδωτικών και χαμηλή κατανάλωση επεξεργασμένων λιπαρών, έχουν δείξει συσχέτιση με χαμηλότερο κίνδυνο χρόνιων νόσων και παράταση της υγιούς ζωής. Έρευνες κάνουν λόγο για τη θετική συμβολή της Μεσογειακής διατροφής και της DASH, η οποία δίνει έμφαση σε φρέσκα φρούτα και λαχανικά, άπαχη πρωτεΐνη και γαλακτοκομικά χαμηλά σε λιπαρά.
Η μείωση κατανάλωσης αλκοόλ αποτελεί ακόμα έναν καθοριστικό παράγοντα, καθώς εντάσσεται σύμφωνα με τον WHO στο GROUP 1 καρκινογόνα.
Η διατήρηση ενός υγιούς βάρους παίζει καθοριστικό ρόλο και η διατροφή για απώλεια των περιττών με μετέπειτα διατήρηση τους, επίσης φαίνεται να επιδρά θετικά στη μακροζωία.
- Άσκηση
Η τακτική άσκηση μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης παθήσεων που είναι πιθανότερο να εμφανιστούν λόγω ηλικίας όπως καρδιακές παθήσεις, υπέρταση κλπ. Η άσκηση βοηθά επίσης στην καταπολέμηση του άγχους, στη γνωστική διαύγεια, στην κοινωνικοποίηση και στη γενικότερη καλή ψυχική υγεία. Η συμβουλή είναι τουλάχιστον 150-300 λεπτά εβδομαδιαίως μέτριας έως έντονης δραστηριότητας, όπως γρήγορο περπάτημα ή γρήγορο χορό, καθώς και δύο ημέρες την εβδομάδα ασκήσεις ενδυνάμωσης των μυών.
Η άσκηση επίσης επιδρά στο μικροβίωμα, ενισχύοντας την ποικιλία και ευεργετικές λειτουργίες του, αν και η ακριβής σχέση χρειάζεται ακόμα περισσότερη έρευνα.
- Ρύπανση και περιβαλλοντικοί παράγοντες
Η περιβαλλοντική ρύπανση, η έκθεση σε λεπτά σωματίδια αέρα και τοξικές ουσίες, έχει συνδεθεί σε μελέτες με μείωση του προσδόκιμου ζωής και αύξηση θνησιμότητας. Η χρόνια έκθεση σε ρύπους όχι μόνο επηρεάζει την καρδιαγγειακή υγεία και τους πνεύμονες αλλά επίσης προωθεί φλεγμονή και οξειδωτικό στρες, που είναι κύριες διαδικασίες στη βιολογική γήρανση. Μέσα σε αυτά εντάσσονται και οι ορμονικοί διαταράκτες που αναφέραμε παραπάνω.
- Ψυχοκοινωνικοί παράγοντες
Η ψυχολογία και η κοινωνική ζωή- κοινωνικές επιρροές μπορούν να επιδράσουν με τον τρόπο τους στη μακροζωία. Η καλή ψυχολογία έχει συνδεθεί με καλύτερο ορμονικό προφίλ, ποιοτικό ύπνο, διατήρηση υγιούς βάρους και στάσεων απέναντι στο φαγητό. Επιπλέον, η συναναστροφή είναι καθοριστικός παράγοντας και της καλής διάθεσης, ιδιαίτερα για ανθρώπους άνω των 50 ετών , καθώς αρκετοί αναφέρουν πως η μοναξιά που νιώθουν τους οδηγεί σε κακή διάθεση.
Βιβλιογραφία:
- Ekmekcioglu C. (2020). Nutrition and longevity – From mechanisms to uncertainties. Critical reviews in food science and nutrition, 60(18), 3063–3082. https://doi.org/10.1080/10408398.2019.1676698
- Fatima, G., Dalmadi, I., Süllős, G., Takács, K., & Halmy, E. (2025). Dietary Patterns for Health-Span and Longevity: A Comprehensive Review of Nutritional Strategies Promoting Lifelong Wellness. Applied Sciences, 15(22), 12013. https://doi.org/10.3390/app152212013
- Luo, J., Liang, S., & Jin, F. (2024). Gut microbiota and healthy longevity. Science China. Life sciences, 67(12), 2590–2602. https://doi.org/10.1007/s11427-023-2595-5
- Shen, J., Shan, J., Zhong, L., Liang, B., Zhang, D., Li, M., & Tang, H. (2022). Dietary Phytochemicals that Can Extend Longevity by Regulation of Metabolism. Plant foods for human nutrition (Dordrecht, Netherlands), 77(1), 12–19. https://doi.org/10.1007/s11130-021-00946-z
- https://monographs.iarc.who.int/agents-classified-by-the-iarc/
- https://nutritionsource.hsph.harvard.edu/healthy-longevity/
- Izquierdo, M., de Souto Barreto, P., Arai, H., Bischoff-Ferrari, H. A., Cadore, E. L., Cesari, M., Chen, L. K., Coen, P. M., Courneya, K. S., Duque, G., Ferrucci, L., Fielding, R. A., García-Hermoso, A., Gutiérrez-Robledo, L. M., Harridge, S. D. R., Kirk, B., Kritchevsky, S., Landi, F., Lazarus, N., Liu-Ambrose, T., … Fiatarone Singh, M. A. (2025). Global consensus on optimal exercise recommendations for enhancing healthy longevity in older adults (ICFSR). The journal of nutrition, health & aging, 29(1), 100401. https://doi.org/10.1016/j.jnha.2024.100401
- Stessman, J., Rottenberg, Y., Shimshilashvili, I., Ein-Mor, E., & Jacobs, J. M. (2014). Loneliness, health, and longevity. The journals of gerontology. Series A, Biological sciences and medical sciences, 69(6), 744–750. https://doi.org/10.1093/gerona/glt147
- Mesnage R. (2025). Environmental Health Is Overlooked in Longevity Research. Antioxidants (Basel, Switzerland), 14(4), 421. https://doi.org/10.3390/antiox14040421