Τι είναι η χρόνια φλεγμονή χαμηλού βαθμού; | Nutrition Home

Οι περισσότεροι ακούμε για την φλεγμονή και για την χρήση αντιφλεγμονωδών όταν το σώμα μας αρρωσταίνει με πυρετό ή με έντονο πόνο. Υπάρχει και μία άλλη κατηγορία φλεγμονής όμως που είναι χρόνια και όχι τόσο υψηλού βαθμού. Παρακάτω θα δούμε τι την πυροδοτεί, την διατηρεί και τι λένε οι μελέτες για συγκεκριμένα θρεπτικά συστατικά και συνήθειες που έχουμε για αυτήν την φλεγμονή.

Τι είναι η χρόνια φλεγμονή χαμηλού βαθμού;

Η χρόνια φλεγμονή χαμηλού βαθμού είναι η ήπια μεν αλλά συνεχής ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού μας συστήματος. Δεν προκαλεί τα συμπτώματα της οξείας ενεργοποίησης (όπως είναι ο πυρετός ή ο πόνος) αλλά εντοπίζεται χρονίως.

Μας ενδιαφέρει η χρόνια φλεγμονή χαμηλού βαθμού καθώς είναι προάγγελος πολλών χρόνιων νοσημάτων.

Ποιοι παράγοντες την ευνοούν και με τι συνδέεται;

Υπάρχουν παράγοντες που ευνοούν την ανάπτυξη της φλεγμονής αυτής και ευτυχώς για εμάς είναι τροποποιήσιμοι.

• Κάπνισμα
• Ατμοσφαιρική ρύπανση
• Αυξημένο σωματικό βάρος
• Αλλαγές στην χλωρίδα του εντέρου
• Χρόνιες λοιμώξεις
• Οξειδωτικό στρες
• Συσσώρευση κατεστραμμένων κυττάρων και μειωμένη αυτοφαγία (ο μηχανισμός «καθαρισμού» των κυττάρων)
• Δυσλειτουργία μιτοχονδρίων

Συνήθως εντοπίζουμε την χρόνια φλεγμονή χαμηλού βαθμού μέσω βιοδεικτών: CRP (C- reactive protein), TNF-α (Tumor Necrosis Factor-α) και IL-6 (Interleukin-6).

Τα αυξημένα επίπεδα αυτών των προφλεγμονωδών δεικτών συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο σαρκοπενίας, ευπάθειας/ευθραστότητας, γνωστικής έκπτωσης, νόσου Alzheimer, νοσηρότητας και θνσιμότητας. Σε άλλες μελέτες, η χρόνια φλεγμονή χαμηλού βαθμού συνδέεται με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, καρδιαγγειακά νοσήματα, μεταβολικό σύνδρομο, χρόνια νεφρική νόσο, καρκίνο, νευροεκφυλιστικά νοσήματα, οστεοπόρωση και σαρκοπενία.

Τι δείχνουν οι μελέτες;

Οι εκτενείς και σύγχρονες μελέτες ανέλυσαν την επίδραση συγκεκριμένων θρεπτικών συστατικών στην φλεγμονή καθώς και συνήθειες μας.

• Παχυσαρκία: Ο πλεονάζον λιπώδης ιστός παράγει φλεγμονώδεις ουσίες που επιταχύνουν διαδικασίες που μοιάζουν με πρόωρη γήρανση και διατηρεί την χρόνια φλεγμονή.
• Ω3 λιπαρά οξέα: Κατεξοχήν αντιφλεγμονώδη τα Ω3 λιπαρά οξέα συνέβαλλαν στην καρδιοπροστασία αλλά και την μείωση της φλεγμονής. Πιο συγκεκριμένα για την φλεγμονή χαμηλού βαθμού, η μετανάλυση έδειξε την μείωση των επιπέδων IL-6, TNF-α και CRP. Τα Ω3 λιπαρά οξέα είναι πρόδρομες ενώσεις που συμβάλλουν στην ολοκλήρωση και επίλυση της φλεγμονώδους απόκρισης.
• Προβιοτικά: Η δυσβίωση μπορεί να αυξήσει την διαπερατότητα του εντέρου και το σώμα να εκτεθεί σε ουσίες που ενεργοποιούν το ανοσοποιητικό. : Η υγιής εντερική χλωρίδα συμβάλει σε δυνατό ανοσοποιητικό. Ο εμπλουτισμός της με σκευάσματα προβιοτικών συμβάλλει σε μείωση των επιπέδων φλεγμονής (IL-6 & CRP).
• Μεγάλη προσοχή σε γυναίκες στην εμμηνόπαυση: Λόγω των φυσιολογικών ορμονικών αλλαγών που προκύπτουν σε αυτήν την περίοδο ζωής (μείωση οιστρογόνων, αύξηση δεικτών φλεγμονής, ασταθής ύπνος, συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης, αύξηση σωματικού βάρους και σπλαχνικού λίπους) ευνοείται η χρόνια φλεγμονή χαμηλού βαθμού.
• Δυτικού τύπου διατροφή: Η διατροφή στις Δυτικές χώρες είναι πλούσιες σε κορεσμένα λιπαρά, ζάχαρη και με πολλά υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα. Παράλληλα, έχουμε χαμηλότερη πρόσληψη φυτικών ινών, φρούτων, λαχανικών, Ω3 λιπαρών οξέων. Ο συνδυασμός τους αυξάνει τα επίπεδα CRP.
• Φυτικές ίνες: Η επαρκής κατανάλωση φυτικών ινών «θρέφει» το μικροβίωμα μας, μειώνει την φλεγμονή, διατηρεί την ακεραιότητα του εντερικού φραγμού.
• Ύπνος: Η έλλειψη ύπνου ή η κακή ποιότητα συνδέεται με στρες και αυξημένα επίπεδα CRP, IL-6, TNF-a. Μία παράπλευρη επίπτωση είναι η δυσβίωση που προκαλείται στο μικροβίωμα καθώς και η αυξημένη διαπερατότητα του εντερικού βλεννογόνου.

Ποιες τροφές φαίνεται να βοηθούν;

• Φυτικές ίνες για το μικροβίωμα μας και πρεβιοτικα: Όσπρια (φακές, φασόλια, ρεβίθια), κρεμμύδι, σκόρδο, σπαράγγια, αγκινάρες, άγουρες μπανάνες, βρώμη, σιτάρι, σίκαλη, κριθάρι, λιναρόσπορος
• Ω3 λιπαρά οξέα: Καρύδια, ελαιόλαδο, λιπαρά ψάρια (σαρδέλες, σκουμπρί, σολομός, τσιπούρα, γαύρος), λιναρόσπορος, σπόροι τσία
• Μεσογειακή διατροφή: Χρήση κυρίως ελαιολάδου, οσπρίων, δημητριακών ολικής αλέσεως, μπαχαρικών και φρέσκων μυρωδικών.

Βιβλιογραφία:

1. Custodero C, Mankowski RT, Lee SA, Chen Z, Wu S, Manini TM, Hincapie Echeverri J, Sabbà C, Beavers DP, Cauley JA, Espeland MA, Fielding RA, Kritchevsky SB, Liu CK, McDermott MM, Miller ME, Tracy RP, Newman AB, Ambrosius WT, Pahor M, Anton SD. Evidence-based nutritional and pharmacological interventions targeting chronic low-grade inflammation in middle-age and older adults: A systematic review and meta-analysis. Ageing Res Rev. 2018 Sep;46:42-59. doi: 10.1016/j.arr.2018.05.004. Epub 2018 May 25. PMID: 29803716; PMCID: PMC6235673.
2. Bernier V, Chatelan A, Point C, Strauss M. Nutrition and Neuroinflammation: Are Middle-Aged Women in the Red Zone? Nutrients. 2025 May 8;17(10):1607. doi: 10.3390/nu17101607. PMID: 40431348; PMCID: PMC12113692.
3. Hernández-Lepe MA, Ortiz-Ortiz M, Hernández-Ontiveros DA, Mejía-Rangel MJ. Inflammatory Profile of Older Adults in Response to Physical Activity and Diet Supplementation: A Systematic Review. Int J Environ Res Public Health. 2023 Feb 25;20(5):4111. doi: 10.3390/ijerph20054111. PMID: 36901121; PMCID: PMC10001956.
4. Teissier T, Boulanger E, Cox LS. Interconnections between Inflammageing and Immunosenescence during Ageing. Cells. 2022 Jan 21;11(3):359. doi: 10.3390/cells11030359. PMID: 35159168; PMCID: PMC8834134.