Λιπώδες Ήπαρ: Μπορεί Να Υποχωρήσει Με Αλλαγές Στον Τρόπο Ζωής; | Nutrition Home

Τι είναι το λιπώδες ήπαρ;
Το λιπώδες ήπαρ χαρακτηρίζεται από υπερβολική συσσώρευση λίπους στα κύτταρα του ήπατος. Σήμερα έχει την επίσημη ονομασία Στεατωτική Hπατική Nόσος που σχετίζεται με Mεταβολική Δυσλειτουργία (MASLD). Υπάρχει στενή συσχέτιση του λιπώδους ήπατος με την αντίσταση στην ινσουλίνη, το αυξημένο σωματικό βάρος, το σπλαχνικό λίπος, τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και την δυσλιπιδαιμία. Ωστόσο, συναντάται και σε άτομα που δεν είναι παχύσαρκα.
Συχνά εξελίσσεται χωρίς εμφανή συμπτώματα, όμως σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή και προοδευτική βλάβη του ήπατος. Το θετικό είναι ότι, ιδιαίτερα στα αρχικά στάδια, μπορεί να βελτιωθεί σημαντικά μέσα από στοχευμένες και σταθερές αλλαγές στον τρόπο ζωής.
Ποια είναι τα διατροφικά πρότυπα που μειώνουν το λιπώδες ήπαρ;
Σε μεγάλη μετα-ανάλυση που εξετάστηκαν υποθερμιδικές δίαιτες, η Μεσογειακή Διατροφή και στοιχεία επιμέρους της Μεσογειακής διατροφής (όπως ελαιόλαδο και τα δημητριακά ολικής) έδειξαν τα καλύτερα αποτελέσματα. Πιο συγκεκριμένα, βελτιώθηκαν δείκτες που σχετίζονται με το λιπώδες ήπαρ (τρανσαμινάσες ALT, AST, μείωση του λίπους στο ήπαρ, βελτίωση του Fatty Liver Index και μειώθηκε η ηπατική σκληρότητα). Άλλα διατροφικά πρότυπα με καλά αποτελέσματα ήταν η διαλειμματική διατροφή, η DASH (διατροφή με χαμηλό αλάτι για την αντιμετώπισης της Αρτηριακής Πίεσης) και η χορτοφαγική διατροφή. Η DASH μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν συνυπάρχει υπέρταση ενώ μια περισσότερο χορτοφαγική διατροφή μπορεί να προσφέρει επιπλέον μεταβολικά οφέλη.
Ο κοινός παρονομαστής ήταν η απώλεια βάρους. Απώλεια περίπου 5% του αρχικού βάρους φάνηκε να προσφέρει μεγαλύτερο όφελος. Οι πιο πετυχημένες παρεμβάσεις όμως συνδύαζαν εξατομικευμένη διατροφική καθοδήγηση, τεχνικές για την αλλαγή της συμπεριφοράς, τακτική παρακολούθηση και περίπου 200 λεπτά μέτριας άσκησης την εβδομάδα.
Πως βοηθάει η Μεσογειακή Διατροφή στο λιπώδες ήπαρ;
Πιο συγκεκριμένα η Μεσογειακή Διατροφή στην μετα-ανάλυση, η μεγαλύτερη προσκόλληση σε αυτή συνδέθηκε με βελτίωση της ALT, του Fatty Liver Index, της ηπατικής σκληρότητας, της αντίστασης στην ινσουλίνη, των λιπιδίων και των καρδιομεταβολικών δεικτών καθώς και της κοιλιακής παχυσαρκίας. Ωστόσο, σε άλλη σχετική μετα-ανάλυση τα αποτελέσματα της Μεσογειακής Διατροφής διαφέρουν. Δείχνουν ότι μειώνουν το ηπατικό λίπος και βελτιώνουν την καρδιομεταβολική υγεία χωρίς όμως να μειώνουν τα επίπεδα ALT και GGT.
Τα χαρακτηριστικά που φαίνεται να βοηθούσαν περισσότερο είναι: το περισσότερο ελαιόλαδο και τα ακόρεστα λιπαρά, τα φρούτα και λαχανικά, τα όσπρια, οι ξηροί καρποί, τα δημητριακά ολικής αλέσεως, τα ψάρια, οι φυτικές πηγές πρωτεΐνης καθώς και η καθημερινή πρόσληψη 25-30γρ φυτικών ινών. Αντίστοιχα, η μείωση των επεξεργασμένων κρεάτων και κόκκινου κρέατος, επεξεργασμένων τροφίμων, γλυκών, κορεσμένων και trans λιπαρών είναι που επίσης συμβάλλουν πρώτα στην μείωση βάρους και έπειτα στην βελτίωση του λιπώδους ήπατος.
Τι αποτελέσματα έχει δείξει η διαλειμματική νηστεία στο λιπώδες ήπαρ;
Η διαλειμματική νηστεία αποτελεί μία πιθανή επιλογή και μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του βάρους, του ηπατικού λίπους και ορισμένων μεταβολικών δεικτών. Σε συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση 10 μελετών, η διαλειμματική νηστεία (16 ώρες νηστείας ή δίαιτα 5:2 ή νηστεία μέρα παρά μέρα ή για θρησκευτικούς λόγους) έδειξε πως οδηγεί σε μείωση σωματικού βάρους, μείωση της ηπατικής στεάτωσης, μείωση των τιμών ALT, AST και των τριγλυκεριδίων. Δεν έχει αποδειχθεί ότι είναι καλύτερη από μια ισορροπημένη υποθερμιδική διατροφή, καθώς και οι δύο προσεγγίσεις μπορούν να μειώσουν την ενεργειακή πρόσληψη και το βάρος. Η διαλειμματική νηστεία αποτελεί προαιρετικό εργαλείο και όχι απαραίτητη προϋπόθεση.
Τι γίνεται με την άσκηση;
Η ένταξη άσκησης συμβάλλει πέρα από την απώλεια βάρους και στην σαφέστατη μείωση του ηπατικού λίπους την καλύτερη ευαισθησία στην ινσουλίνη, την βελτίωση της φυσικής δραστηριότητας, την διατήρηση ή και αύξηση της μυϊκής μάζας καθώς και την καλύτερη λειτουργία των αγγείων. Στόχος άσκησης είναι τα 150 λεπτά εβδομαδιαίως κυρίως αερόβια χωρίς όμως να αποκλείονται οι αντιστάσεις και τα οφέλη τους.
Συμπέρασμα είναι ότι το λιπώδες ήπαρ βελτιώνεται πρώτα με την μείωση του σωματικού βάρους και έπειτα μέσω ισορροπημένου διατροφικού πλάνου όπως η Μεσογειακή Διατροφή βελτιώνονται και άλλοι μεταβολικοί δείκτες. Στην προσπάθεια αυτή, δεν αμελούμε την άσκηση σε μέτρια συχνότητα και ένταση.
Βιβλιογραφία:
- Lange M, Nadkarni D, Martin L, Newberry C, Kumar S, Kushner T. Intermittent fasting improves hepatic end points in nonalcoholic fatty liver disease: A systematic review and meta-analysis. Hepatol Commun. 2023 Aug 3;7(8):e0212. doi: 10.1097/HC9.0000000000000212. PMID: 37534936; PMCID: PMC10552959.
- Haigh L, Kirk C, El Gendy K, Gallacher J, Errington L, Mathers JC, Anstee QM. The effectiveness and acceptability of Mediterranean diet and calorie restriction in non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD): A systematic review and meta-analysis. Clin Nutr. 2022 Sep;41(9):1913-1931. doi: 10.1016/j.clnu.2022.06.037. Epub 2022 Jul 2. PMID: 35947894.
- Del Bo’ C, Perna S, Allehdan S, Rafique A, Saad S, AlGhareeb F, Rondanelli M, Tayyem RF, Marino M, Martini D, Riso P. Does the Mediterranean Diet Have Any Effect on Lipid Profile, Central Obesity and Liver Enzymes in Non-Alcoholic Fatty Liver Disease (NAFLD) Subjects? A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Control Trials. Nutrients. 2023 May 9;15(10):2250. doi: 10.3390/nu15102250. PMID: 37242133; PMCID: PMC10222807.
- Jurek JM, Zablocka-Sowinska K, Clavero Mestres H, Reyes Gutiérrez L, Camaron J, Auguet T. The Impact of Dietary Interventions on Metabolic Outcomes in Metabolic Dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease (MASLD) and Comorbid Conditions, Including Obesity and Type 2 Diabetes. Nutrients. 2025 Apr 3;17(7):1257. doi: 10.3390/nu17071257. PMID: 40219014; PMCID: PMC11990494.
- Stine JG, DiJoseph K, Pattison Z, Harrington A, Chinchilli VM, Schmitz KH, Loomba R. Exercise Training Is Associated With Treatment Response in Liver Fat Content by Magnetic Resonance Imaging Independent of Clinically Significant Body Weight Loss in Patients With Nonalcoholic Fatty Liver Disease: A Systematic Review and Meta-Analysis. Am J Gastroenterol. 2023 Jul 1;118(7):1204-1213. doi: 10.14309/ajg.0000000000002098. Epub 2022 Dec 23. PMID: 36705333; PMCID: PMC10287833.