Πότε τα φουσκώματα δεν είναι φυσιολογικά; Αναγνώρισε τα σημάδια | Nutrition Home

Όλοι λίγο πολύ έχουμε πει ότι νιώθουμε φουσκωμένοι σε κάποια περίοδο της ζωής μας. Υπάρχει όμως διαφορά μεταξύ ήπιου φυσιολογικού φουσκώματος και του σοβαρού-κλινικού. Παρακάτω θα ανατρέξουμε τους λόγους για τους οποίους το φούσκωμα που βιώνουμε μπορεί να μην είναι φυσιολογικό.

Τι είναι το φούσκωμα;

Κατά το φούσκωμα νιώθουμε παγιδευμένα αέρια, με πίεση στην κοιλιά και αίσθηση βάρους ή έντονης πληρότητας. Αυτό μπορεί να έχει αλλαγή στην εμφάνιση της κοιλιάς με διόγκωση αλλά μπορεί και όχι. Ως σύμπτωμα το φούσκωμα, υπολογίζεται ότι εμφανίζεται στο 16-30% του γενικού πληθυσμού με μεγαλύτερο μέρος αυτού του πληθυσμού να έχουν κάποια διαταραχή στο γαστρεντερικό όπως το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου.

Άλλο το φούσκωμα και άλλη η διάταση κοιλιάς.  Το πρώτο αφορά το υποκειμενικό σχόλιο που κάνουμε και νιώθουμε πρησμένοι. Αντίθετα, η διάταση κοιλιάς είναι αντικειμενική, ορατή αύξηση της περιμέτρου της κοιλιάς. Συχνά ακούμε τις εκφράσεις: «νιώθω σαν έγκυος» ή «έχω κοιλιά σαν μπαλόνι».

Πότε είναι φυσιολογικό να φουσκώνουμε;

• Μετά από ένα μεγάλο γεύμα
• Μετά την κατανάλωση τροφών που παράγουν αέρια (μπρόκολο, κουνουπίδι, αυγά, όσπρια κλπ)
• Κάποιες μέρες του εμμήνου ρύσεως στις γυναίκες.
• Μετά την κατανάλωση junk food, πολύ αλατιού, ζάχαρης και ανθρακούχων ροφημάτων.

Πότε θα λέγαμε πως το φούσκωμα είναι λειτουργικό;

Για λειτουργικό φούσκωμα μιλάμε όταν εμφανίζεται επαναλαμβανόμενα, τουλάχιστον 1 φορά την εβδομάδα με ενεργά συμπτώματα 3 μήνες και έναρξη συμπτωμάτων τουλάχιστον 6 μήνες πριν. Παράλληλα, δεν κυριαρχούν μεγάλες αλλαγές στις κενώσεις και έντονος κοιλιακός πόνος.

Πιθανές αιτίες φουσκώματος:

• Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου (ΣΕΕ): Από τα πιο κοινά συμπτώματα που αναφέρουν οι ασθενείς με ΣΕΕ είναι το μόνιμο φούσκωμα και το αίσθημα πληρότητας/δυσπεψίας.
• Δυσκοιλιότητα: Η παραμονή κοπράνων στο έντερο και η παραγωγή αερίων από την περαιτέρω ζύμωση τους εκεί διογκώνει το μέγεθος του εντέρου και προκαλεί φούσκωμα.
• Πιθανή δυσανεξία: Συχνά η κατανάλωση συστατικών της τροφής μπορεί να επιφέρει έντονο φούσκωμα και αν δεν το εντοπίσουμε να συνεχίζουμε να τις καταναλώνουμε. Κάποιες από αυτές είναι: λακτόζη, φρουκτόζη, κάποιοι ολιγοσακχαρίτες (FODMAPs)
• Διαταραχή εντερικής χλωρίδας: Η ισορροπία μεταξύ «καλών» και «κακών» βακτηρίων που έχουμε φυσικά μέσα στον εντερικό αυλό φαίνεται να έχει διαταραχθεί. Συνήθως το φούσκωμα προκύπτει μετά από αύξηση των «κακών» βακτηρίων και μείωση των «καλών». Συχνότερη περίπτωση είναι μετά από πολλούς κύκλους αντιβιώσεων, γαστρεντερίτιδας ή αλλαγών στην διατροφή μας.
• SIBO (Υπερανάπτυξη βακτηρίων στο λεπτό έντερο): Μία πιθανή διαταραχή στο γαστρεντερικό κατά την οποία τα βακτήρια ζυμώνουν υδατάνθρακες και παράγονται περισσότερα αέρια από ο,τι συνήθως.
• Αν δεν είναι από αέρια μπορεί να οφείλεται επίσης σε: αυξημένη ευαισθησία εντέρου, αργή απομάκρυνση των αερίων, διαταραγμένη κινητικότητα εντέρου, μη φυσιολογική αντίδραση των κοιλιακών μυών και του διαφράγματος, την δυσπεψία, το στρες ή την αυξημένη σωματική υπερευαισθησία.
• Άλλες πιθανές αιτίες: η βιβλιογραφία αναφέρει μερικές ακόμα αιτίες χωρίς όμως να επιβεβαιώνονται επαρκώς: κοιλιοκάκη, απόφραξη στο γαστρεντερικό, παγκρεατικές παθήσεις, γυναικολογικές παθήσεις, παθήσεις που σχετίζονται με την κινητικότητα του εντέρου.

Ποια είναι η αντιμετώπιση;

• Αλλαγή στην διατροφή: Ο ασθενής συζητάει με τον ειδικό διαιτολόγο-διατροφολόγο για τις πιθανές δυσανεξίες, τα γαστρεντερικά συμπτώματα, εντοπίζουν πιθανά μοτίβα από τους συνδυασμούς τροφής και αντίστοιχα δημιουργούν πλάνο διατροφής αποκλείοντας τα προβληματικά στοιχεία. Επίσης δίνονται συμβουλές για την εκπαίδευση του ασθενούς. Τα πιο συχνά συστατικά της τροφής που μειώνονται στην διατροφή για την αντιμετώπιση του φουσκώματος είναι τα FODMAPs (ζυμώσιμοι ολιγοσακχαρίτες).
• Κίνηση: Η ένταξη κίνησης στην καθημερινότητα και συγκεκριμένα το αερόβιο (όπως το περπάτημα) συμβάλλει σε καλή κινητικότητα εντέρου και πιθανή διέλευση αερίων που προκαλούν πόνο και φούσκωμα.
• Προβιοτικά/πρεβιοτικά: Η ένταξη τροφίμων με πρεβιοτική δράση ή σκευασμάτων προβιοτικών επαναφέρει την καλή αναλογία μεταξύ «καλών» και «κακών» βακτηρίων. Δεν έχουν αποσαφηνιστεί ακόμα ποια στελέχη έχουν ξεκάθαρη επίδραση στο φούσκωμα.
• Φαρμακευτική αγωγή: μπορεί να είναι αντισπασμωδικά ή φάρμακα που ελέγχουν την κινητικότητα του εντέρου, του νευράξονα ή μειώνουν την δυσκοιλιότητα.

Βιβλιογραφία:

1. Lacy BE, Cangemi D, Vazquez-Roque M. Management of Chronic Abdominal Distension and Bloating. Clin Gastroenterol Hepatol. 2021 Feb;19(2):219-231.e1. doi: 10.1016/j.cgh.2020.03.056. Epub 2020 Apr 1. PMID: 32246999.
2. Serra J. Management of bloating. Neurogastroenterol Motil. 2022 Mar;34(3):e14333. doi: 10.1111/nmo.14333. Epub 2022 Feb 10. PMID: 35143108.
3. Moshiree B, Drossman D, Shaukat A. AGA Clinical Practice Update on Evaluation and Management of Belching, Abdominal Bloating, and Distention: Expert Review. Gastroenterology. 2023 Sep;165(3):791-800.e3. doi: 10.1053/j.gastro.2023.04.039. Epub 2023 Jul 13. PMID: 37452811.
4. Mari A, Abu Backer F, Mahamid M, Amara H, Carter D, Boltin D, Dickman R. Bloating and Abdominal Distension: Clinical Approach and Management. Adv Ther. 2019 May;36(5):1075-1084. doi: 10.1007/s12325-019-00924-7. Epub 2019 Mar 16. PMID: 30879252; PMCID: PMC6824367.
5. Crucillà S, Caldart F, Michelon M, Marasco G, Costantino A. Functional Abdominal Bloating and Gut Microbiota: An Update. Microorganisms. 2024 Aug 14;12(8):1669. doi: 10.3390/microorganisms12081669. PMID: 39203511; PMCID: PMC11357468.